Publiczne stowarzyszenie religijne i kościelne o zadaniach formacyjnych i apostolskich, oddane w sposób szczególny Najświętszej Marii Pannie.

Pierwsza Sodalicja założona została w jezuickim Kolegium Rzymskim przez Jana Leunis SJ w 1563 roku. Ułożone przez niego „Reguły” stały się podstawą dalszej działalności stowarzyszenia. W 1584 roku nastąpiło kanoniczne zatwierdzenie rzymskiej Sodalicji Mariańskiej i ustanowienie jej nadrzędną wobec innych, założonych później.

Wieki XVI i XVII to czas rozkwitu stowarzyszenia, aż do roku 1773, kiedy zakon jezuitów, pod patronatem którego działały Sodalicje Mariańskie, został zlikwidowany. Większość Sodalicji wówczas przestało funkcjonować, nieliczne pozostałe przeszły w ręce innych zakonów lub biskupów diecezjalnych. Gdy w 1814 roku przywrócono do istnienia Towarzystwo Jezusowe, na nowo powstawały Sodalicje Mariańskie, ale w dwóch równoległych gałęziach – jezuickich i diecezjalnych.

Do Polski idea Sodalicji Mariańskich dotarła bardzo szybko, zaledwie w 10 lat po założeniu rzymskiej. Pierwsze rodzime stowarzyszenie powstało w poznańskim kolegium jezuickim. W 1902 roku powstał miesięcznik „Sodalis Marianus”, mający na celu wspieranie i inspirowanie grup, pogłębianie idei sodalicyjnej oraz naukę metod pracy formacyjnej.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, Sodalicje Mariańskie rozpoczęły intensywną współpracę z Akcja Katolicką, Stowarzyszeniem Katolickiej Młodzieży Żeńskiej i Męskiej oraz harcerstwem. W okresie międzywojennym następuje gwałtowny rozkwit Sodalicji, który zatrzymuje wybuch II Wojny Światowej i konieczność działania w ukryciu. Po wojnie znów stowarzyszenie zaczyna się prężnie rozwiać, widząc przed sobą ogrom pracy. Idea sodalicyjna rozkwitała zwłaszcza wśród studentów, aż do 1949 roku, kiedy dekretem władz państwowych Sodalicje Mariańskie musiały zawiesić działalność. Do przerwanej pracy stowarzyszenie mogło powrócić dopiero w 1980 roku.

Celem stowarzyszenia jest formowanie członków na dojrzałych chrześcijan, dążenie do „świętości dnia codziennego” oraz przygotowanie ich do pełnienia w przyszłości ról społecznych, ponieważ sodalisi spełniają działalność apostolską jako ludzie świeccy działając w parafiach i szerszych inicjatywach kościelnych.

Sodalicje Mariańskie zrzeszają w swoich szeregach osoby różnego wieku, stanu i zawodów, ale ze względu na charakter działalności stowarzyszenia, dąży się do tworzenia Sodalicji jednorodnych (np. Sodalicja dzieci). Formacja dzieli sodalisów na trzy grupy: aspirantów, kandydatów i członków zwyczajnych, a praca odbywa się w małych, maksymalnie 15-osobowych grupach. Działalnością Sodalicji kieruje zarząd wybierany spośród członków zwyczajnych i moderator – kapłan mianowany przez biskupa lub właściwego przełożonego zakonnego. Wszystkie krajowe Sodalicje tworzą Federację Sodalicji Mariańskich.