Krzyż w tradycji chrześcijańskiej jest symbolem miłości i najwyższej ofiary, stąd stawiany jest na szczytach kościołów, na rozstajach dróg, wieszany w domach oraz umieszczany jako symbol organizacji charytatywnych (najbardziej znany jest Międzynarodowy Czerwony Krzyż). Oprócz miłości, krzyż oznacza pokutę i cierpienie a także wyznanie wiary.
Szczególnym nabożeństwem do krzyża, na którym ukrzyżowano Chrystusa, charakteryzowała się św. Helena, matka cesarza Konstantyna Wielkiego, która, według legend, tak długo szukała śladów relikwii, aż ją odnalazła w 326 roku i rozesłała po okolicznych świątyniach.

Na wieść o odnalezieniu krzyża, cesarz polecił wystawić w Jerozolimie monumentalną bazylikę ku czci Krzyża połączoną podwórzem z drugą, Bazyliką Zmartwychwstania Pańskiego. 13 września 335 roku odbyło się uroczyste poświęcenie świątyń. Na pamiątkę tego wydarzenia najpierw dzień 13 września, a z biegiem lat 14 września, został ogłoszony świętem Podwyższenia Krzyża Świętego, najpierw dla tych kościołów, które posiadają ową relikwię, a potem dla wszystkich.

Obecnie, w wyniku reformy z 1969 roku, 14 września obchodzi się święto upamiętniające zarówno Podwyższenie Krzyża Świętego jak i Odnalezienie Krzyża Świętego (obchodzone wcześniej 3 maja, a w Polsce 4 maja).­