Powstanie zakonu związane jest z langwedocką misją nawracania katarów na sposób inny niż cysterski – przez ubogie, wędrowne kaznodziejstwo na wzór apostołów. Do braci nawracających pod przewodnictwem św. Dominika Guzmana zaczęli przyłączać się kandydaci na kaznodziejów. W związku z tym zakon podjął się również ewangelizacji miejscowej ludności.

W 1216 roku nastąpiło oficjalne zatwierdzenie nowego zakonu, opartego na regule św. Augustyna. Mimo, że z reguły to nie wynikało, bracia postanowili wyrzec się wszelkiej własności i stać się zakonem żebrzącym. Ich głównym zadaniem ma być głoszenie Ewangelii „wszędzie, wszystkim i na wszystkie sposoby”.

Rok po zatwierdzeniu zakonu św. Dominik wysyła pierwszych braci w świat. Mają „głosić, studiować i zakładać klasztory”. Mają głosić słowo Boże całymi sobą, zgodnie z przyjętą dewizą „nauczać innych tego, w czym się jest samemu zakorzenionym poprzez kontemplację”. Dominikanie są przy tym świadomi, że ewangelizowanie nie może być celem samym w sobie. Idee dominikańskie rozprzestrzeniły się bardzo szybko – przez pierwsze 100 lat istnienia zakonu powstało ponad 600 klasztorów.

Święty Dominik miał trzy pomysły, jak zorganizować życie swoich zakonników. Dominikanie koncentrują się wobec tego na kaznodziejstwie (głoszą Ewangelię na rekolekcjach oraz poprzez media), życiu wspólnotowym (podstawą ma być wspólne uczestnictwo w liturgii) oraz studium (poszukiwaniu prawdy, studiowaniu pism teologicznych i filozoficznych).

Pierwsi dominikanie w Polsce zjawili się dzięki św. Jackowi Odrowążowi, który założył klasztor w Krakowie, a później Wrocławiu, Kamieniu Pomorskim, Gdańsku, Płocku, Elblągu i Sandomierzu. Aż do rozbiorów dominikanie byli jedną z najpopularniejszych rodzin zakonnych w Polsce, po odzyskaniu niepodległości zaczęli podnosić się z upadku spowodowanego kasacją przez zaborców.

Dzisiaj w polskiej prowincji dominikańskiej istnieje 20 klasztorów, z czego najstarszym jest krakowski, założony jeszcze przez św. Jacka. Na świecie jest ponad 6 tysięcy dominikanów, z czego 450 w polskich klasztorach.

Inicjatywy polskiej prowincji dominikanów:

• Szkoła Chrystusa
• Dominikański Ośrodek Kaznodziejski
• Dominikańskie Ośrodki Informacji o Nowych Ruchach Religijnych i Sektach
• Kolegium Filozoficzno-Teologiczne OO. Dominikanów
• Dominikański Instytut Historyczny
• Dominikański Ośrodek Liturgiczny
• wydawnictwo i miesięcznik „W drodze”
• Lednica 2000
• Dominikańska Szkoła Wiary
• Dom Rekolekcyjny w Korbielowie
• Fundusz Stypendiów św. Jacka
• Dominikański Sekretariat Misyjny

_{Na podstawie www.dominikanie.pl}